Met een toevoeging betaal je een eigen bijdrage, vanaf € 188.
De inkomensgrenzen, de vermogensgrens en de eigen bijdrage van 2026, zoals de Raad voor Rechtsbijstand die publiceert.
FindLawyer bereidt je zaak voor en koppelt je aan een gespecialiseerd advocatenkantoor. Of een kantoor op toevoeging werkt, verschilt per kantoor. Het kantoor beslist zelf of het je zaak aanneemt en bevestigt zijn eigen tarieven.
Hoe je het aanvraagtVoor een aanvraag in 2026 telt je inkomen en vermogen van 2024 · De korting van € 69 gaat er automatisch af
De grenzen
Wanneer je in aanmerking komt
Twee toetsen: je inkomen en je vermogen, allebei gemeten in het peiljaar.
€ 35.400
Maximaal verzamelinkomen in 2024 als je alleenstaand bent.
€ 50.000
Maximaal verzamelinkomen als je gehuwd, samenwonend of alleenstaande ouder bent.
€ 36.952
De vermogensgrens per persoon; € 73.904 voor partners samen.
Gesubsidieerde rechtsbijstand — in de praktijk een toevoeging of ‘pro deo’ genoemd — betekent dat de overheid het grootste deel van de kosten van je advocaat of mediator betaalt en jij een eigen bijdrage. De Raad voor Rechtsbijstand beslist op de aanvraag[1]. Gaat je zaak over naturalisatie of verlies van de Nederlandse nationaliteit, dan kun je ook daarvoor kijken of je recht hebt op gesubsidieerde rechtsbijstand.
Het peiljaar. De Raad gaat in 2026 uit van “de fiscale gegevens uit 2024 (het peiljaar)”[1]. Dat is twee jaar terug, en dus vaak niet je huidige situatie. Het gaat om het verzamelinkomen, niet om je brutoloon.
Over de vermogensgrens. Dit is een eigen grens van de Raad voor Rechtsbijstand[1]. Ze is niet hetzelfde als het heffingsvrij vermogen in box 3 van de Belastingdienst, dat hoger ligt. De woning waarin je zelf woont telt niet mee in box 3; een tweede woning, een vakantiehuis of een verhuurd pand wel.
De bedragen
De eigen bijdrage in 2026
Wat je zelf betaalt, hangt af van je inkomen in 2024 en van het soort zaak.
| Verzamelinkomen 2024 (alleenstaand) | Met partner of gezin | Gewone zaak | Personen- en familierecht |
|---|---|---|---|
| t/m € 25.200 | t/m € 35.000 | € 188 € 257 vóór korting | € 379 € 448 vóór korting |
| € 25.201 – € 25.900 | € 35.001 – € 36.200 | € 406 € 475 vóór korting | € 474 € 543 vóór korting |
| € 25.901 – € 27.500 | € 36.201 – € 37.900 | € 609 € 678 vóór korting | € 678 € 747 vóór korting |
| € 27.501 – € 29.800 | € 37.901 – € 42.400 | € 813 € 882 vóór korting | € 881 € 950 vóór korting |
| € 29.801 – € 35.400 | € 42.401 – € 50.000 | € 1.015 € 1.084 vóór korting | € 1.051 € 1.120 vóór korting |
De grote bedragen zijn wat je feitelijk overmaakt. De Raad voor Rechtsbijstand publiceert de bedragen vóór korting[1]; daar gaat een korting van € 69 vanaf, die de Raad sinds maart 2020 automatisch toepast, ook als je niet bij het Juridisch Loket bent geweest[2]. Het Juridisch Loket publiceert daarom de bedragen ná korting: voor een advocaat in een gewone zaak loopt die schaal van € 188 tot € 1.015[3]. De korting geldt niet bij een mediationtoevoeging en niet bij een lichte adviestoevoeging[2].
Let op
De korting van € 69, en een hardnekkig misverstand
De korting van € 69
Je moet eerst langs het Juridisch Loket voor een diagnosedocument, anders krijg je de korting niet.
Rechtsbijstand.nl beschrijft die als “een korting van € 69,- op uw eigen bijdrage” en meldt dat de Raad die sinds maart 2020 automatisch toepast, ook als je niet bij het Juridisch Loket bent geweest[2].
Waar de korting niet geldt
Dat hij overal van af gaat.
Niet bij een mediationtoevoeging en niet bij een lichte adviestoevoeging[2].
Dit misverstand staat op veel Nederlandse sites en kost mensen een gang naar het loket die sinds maart 2020 niet meer nodig is voor de korting.
De aanvraag
Hoe je het aanvraagt
Alleen advocaten die bij de Raad voor Rechtsbijstand staan ingeschreven kunnen een toevoeging aanvragen; voor mediation geldt hetzelfde voor ingeschreven mediators[1]. Niet elk kantoor doet dit, of alleen in bepaalde rechtsgebieden. Vraag ernaar in het eerste gesprek.
Dat doet het kantoor voor je; je hoeft dat niet zelf te regelen.
Bij een daling van minimaal 15% kun je om beoordeling op een recenter jaar vragen, mits het verzoek binnen zes weken na de eerste beslissing is ontvangen. Betaal je al de laagste eigen bijdrage, dan is peiljaarverlegging niet mogelijk[4].
Officiële informatie: rechtsbijstand.nl en juridischloket.nl. Naast de eigen bijdrage kunnen griffierecht en deurwaarderskosten bijkomen; met een toevoeging geldt een verlaagd griffierecht.
Dezelfde regeling, drie namen
Pro deo, toevoeging of gefinancierde rechtsbijstand?
Je komt drie woorden tegen voor precies hetzelfde. Dat scheelt nogal in wat mensen verwachten.
“Pro deo”
Spreektaal, en strikt genomen onjuist: het betekent om niet, terwijl je wel degelijk een eigen bijdrage betaalt. Iedereen gebruikt het, dus je komt het overal tegen.
“Gefinancierde rechtsbijstand”
Een oudere benaming voor precies hetzelfde. Kantoren zetten die vaak nog op hun tarievenpagina.
“Toevoeging”
De officiële term, en eigenlijk de naam van het besluit: de Raad voor Rechtsbijstand voegt een advocaat aan je toe. Dat is wat je advocaat aanvraagt.
Alle drie betekenen hetzelfde: de overheid betaalt het grootste deel van je advocaat, jij betaalt een eigen bijdrage. Gratis is het dus niet, en dat is precies waar het misverstand zit.
De volledige rekening
Wat kost een advocaat met toevoeging je echt?
De eigen bijdrage is niet het enige wat je kwijt kunt zijn. Dit is de hele lijst.
| Post | Wanneer | Wat je betaalt |
|---|---|---|
| Eigen bijdrage | Altijd, zodra de toevoeging is verleend. | Vanaf € 257 in een gewone zaak, tot € 1.084. Zie de tabel hierboven. De korting van € 69 gaat er automatisch af. |
| Griffierecht | Zodra er een procedure bij de rechter wordt gestart. | Met een toevoeging geldt een verlaagd tarief. Hoe hoog dat is, hangt af van het soort zaak en de hoogte van de vordering. |
| Deurwaarder | Als een dagvaarding moet worden betekend. | Een vast bedrag per exploot, dat je meestal via je advocaat betaalt. |
| Kosten van de tegenpartij | Alleen als je de procedure verliest. | De rechter kan je in de proceskosten veroordelen. Een toevoeging beschermt je daar niet tegen. |
| Uurtarief | Niet van toepassing. | Niets. Dat is het hele punt van een toevoeging: boven je eigen bijdrage reken je niet per uur af. |
Vraag je advocaat vooraf om een overzicht van wat er naast de eigen bijdrage nog bij kan komen. Officiële informatie over griffierecht staat op rechtspraak.nl.
De praktische kant
Een advocaat vinden die op toevoeging werkt
Niet elk kantoor doet toevoegingszaken. Een advocaat moet daarvoor staan ingeschreven bij de Raad voor Rechtsbijstand, en veel kantoren kiezen ervoor dat niet te doen, of alleen in bepaalde rechtsgebieden. Je kunt dus niet zomaar het eerste kantoor bellen dat je tegenkomt.
Vraag het in het eerste gesprek, niet later. Twee vragen volstaan: werkt u op toevoeging? en doet u dat ook in mijn soort zaak? Blijkt pas na een paar weken dat het antwoord nee is, dan heb je tijd verloren in een zaak waarin vaak een termijn loopt.
Je advocaat vraagt de toevoeging aan, niet jij. Dat gebeurt bij de Raad voor Rechtsbijstand, op basis van je inkomen en vermogen in het peiljaar. Je hoeft zelf geen formulier in te dienen.
Toevoeging
Veelgestelde vragen
Wat is een toevoeging?
Het besluit van de Raad voor Rechtsbijstand dat de overheid het grootste deel van je advocaatkosten betaalt; jij betaalt een eigen bijdrage[1]. In het spraakgebruik heet dit ook wel pro deo, maar helemaal gratis is het dus niet.
Wat zijn de inkomensgrenzen in 2026?
Peiljaar 2024. Alleenstaand tot € 35.400, met partner of gezin tot € 50.000, vermogensgrens € 36.952 per persoon[1].
Hoeveel mag ik aan vermogen hebben?
De vermogensgrens is € 36.952 per persoon en € 73.904 voor partners samen[1]. Dit is een eigen grens van de Raad; ze is niet hetzelfde als het heffingsvrij vermogen in box 3, dat hoger ligt.
Hoe hoog is de eigen bijdrage?
In een gewone zaak betaal je € 188 tot € 1.015, afhankelijk van je inkomen in 2024. Dat zijn de bedragen ná de automatische korting van € 69; de tabel van de Raad noemt € 257 tot € 1.084[1][2][3]. In personen- en familierecht loopt de schaal van € 448 tot € 1.120 vóór korting[1]. Voor mediation geldt € 69 of € 138, zonder korting[1][2].
Moet ik eerst naar het Juridisch Loket voor de korting?
Rechtsbijstand.nl meldt dat de Raad de korting sinds maart 2020 automatisch toepast, ook als je niet bij het Juridisch Loket bent geweest[2]. De korting geldt niet bij een mediationtoevoeging en niet bij een lichte adviestoevoeging[2].
Mijn inkomen is gedaald sinds 2024. Telt dat mee?
Ja, via een peiljaarverlegging. Is je inkomen met 15% of meer gedaald, dan kun je vragen om beoordeling op een recenter jaar. Het verzoek moet binnen zes weken na de eerste beslissing zijn ontvangen. Betaal je al de laagste eigen bijdrage, dan is peiljaarverlegging niet mogelijk[4].
Wat zijn de kosten van een advocaat met toevoeging?
Je eigen bijdrage, vanaf € 188 in een gewone zaak. Daarnaast kan er griffierecht bijkomen als er geprocedeerd wordt — bij de kantonrechter € 93 in 2026 voor wie een toevoeging of inkomensverklaring meestuurt[5] — en kosten van een deurwaarder. Verlies je de zaak, dan kun je in de proceskosten van de tegenpartij worden veroordeeld; daar beschermt een toevoeging je niet tegen. Wat je niet betaalt, is een uurtarief: dat is precies wat de toevoeging afdekt.
Is pro deo hetzelfde als een toevoeging?
Ja. Pro deo is spreektaal, gefinancierde rechtsbijstand een oudere benaming, en toevoeging de officiële term voor het besluit van de Raad voor Rechtsbijstand. Alle drie betekenen dat de overheid het grootste deel betaalt en jij een eigen bijdrage. Helemaal gratis is het dus niet, ook al suggereert “pro deo” van wel.
Werkt elke advocaat op toevoeging?
Nee. Alleen advocaten die daarvoor bij de Raad voor Rechtsbijstand staan ingeschreven[1]. Veel kantoren doen dat niet, of alleen in bepaalde rechtsgebieden. Vraag er altijd naar in het eerste gesprek.
Komen er nog andere kosten bij?
Ja. Naast de eigen bijdrage kun je te maken krijgen met griffierecht als je een procedure start, en met kosten van een gerechtsdeurwaarder als een dagvaarding moet worden betekend. Met een toevoeging geldt een verlaagd griffierecht. Verlies je de zaak, dan kun je bovendien in de proceskosten van de tegenpartij worden veroordeeld.
Gerelateerd
Verder lezen
Benieuwd of je in aanmerking komt?
Doe de gratis check. Kom je er niet voor in aanmerking, dan bespreken we wat een zaak bij een partnerkantoor ongeveer kost.
Bronnen bij deze pagina
Laatst gecontroleerd op 12 september 2026